İcra Hukuk Mahkemesi ve Görevleri Nelerdir? (2026 İcra Hukuku Rehberi)

İcra ve iflas hukuku, alacaklı ile borçlu arasındaki maddi uyuşmazlıkların devlet gücüyle çözümlenmesinde hayati bir role sahiptir. Bu süreçte icra müdürlükleri tarafından yürütülen takiplerin hukuki denetimi ise özel yetkili mahkemelerce gerçekleştirilir. Peki, icra hukuk mahkemesi ve görevleri nelerdir, bu mahkemeler hangi davalara bakar ve duruşma süreçleri nasıl işler? Bu rehberimizde icra yargılamasına dair tüm detayları ele alıyoruz.

İcra Hukuk Mahkemesi Nedir?

İcra Hukuk Mahkemesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında icra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı yapılan şikâyetleri ve takibin yürütülmesi sırasında ortaya çıkan dar yetkili hukuki uyuşmazlıkları çözmekle görevli özel bir ilk derece mahkemesidir.

İcra Hukuk Mahkemeleri, sınırlı inceleme yetkisine sahip olup kural olarak şekli inceleme yapar; belgelere ve kanuni sürelere göre karar verir.

İcra Hukuk Mahkemesi ile İcra Ceza Mahkemesi Arasındaki Farklar

Uygulamada sıklıkla karıştırılan bu iki mahkeme kurumu işleyiş bakımından tamamen birbirinden ayrıdır:

• İcra Hukuk Mahkemesi: Borca itirazın kaldırılması, icra muamelesini şikâyet, istihkak ve tahliye gibi doğrudan hukuki takibe ilişkin uyuşmazlıkları inceler.
• İcra Ceza Mahkemesi: İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen icra suçlarını (örneğin taahhüdü ihlal, karşılıksız çek, mal beyanında bulunmama veya muhafaza görevini kötüye kullanma) yargılayarak cezai yaptırımlar uygular.

İcra Hukuk Mahkemesi ve Görevleri Nelerdir?

İcra Hukuk Mahkemesi’nin görev alanı İİK hükümleri ile dar yetkili olarak sınırlandırılmıştır. Başlıca görevler şunlardır:

• İtirazın Kaldırılması Davaları: İlamsız icra takibinde borçlunun ödeme emrine yaptığı itirazın, alacaklının elinde İİK m. 68 anlamında imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış belge bulunması halinde kesin veya geçici olarak kaldırılması.
• İcra Dairesi İşlemlerine Karşı Şikâyet: İcra memurunun kanuna, usule veya olaya aykırı işlemlerine karşı işlemi öğrenme tarihinden itibaren kural olarak 7 gün içinde yapılan şikâyet başvurularını incelemek.
• İstihkak Davaları: Borçlunun haczedilen malları üzerinde üçüncü kişilerin mülkiyet veya rehin hakkı iddia etmesi üzerine açılan istihkak davalarını karara bağlamak.
• İcra Yoluyla Tahliye Davaları: Ödeme emrine itiraz etmeyen veya kira borcunu süresinde ödemeyen kiracının tahliyesi ile yazılı tahliye taahhütnamesine dayalı icra takiplerindeki tahliye taleplerini karara bağlamak.
• İhalenin Feshi Davaları: Hacizli mal veya taşınmaz satışlarında ihalenin usulsüz yapıldığı iddiasıyla açılan ihalenin feshi taleplerini incelemek.
• Gecikmiş İtiraz ve İtfa/İmhal İddiaları: Borcun ödendiği (itfa) veya ertelendiği (imhal) iddiaları ile engelden dolayı süresinde yapılamayan gecikmiş itirazları değerlendirmek.

İcra Hukuk Mahkemesi Dava Süreci Nasıl İşler?

İcra takibinde bir usulsüzlük veya hukuki uyuşmazlık doğması halinde ilgili taraf (alacaklı, borçlu veya üçüncü kişi) kanuni hak düşürücü süreler içinde görevli mahkemeye başvurur. İcra Hukuk Mahkemesi davalarında yargılama usulüne ilişkin temel kurallar şunlardır:

• İncelemeler kural olarak evrak üzerinden veya en kısa sürede yapılan duruşmalarla seri bir şekilde yürütülür.
• Mahkemenin verdiği kararlar ilam niteliğindedir ve kanuni parasal sınırlara göre İstinaf ve Yargıtay yolu açıktır.
• Kural olarak İcra Hukuk Mahkemesi’ne başvuru icra takibini durdurmaz; takibin durması için mahkemeden özel olarak tedbir kararı alınması şarttır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

İcra yargılamasında yetki kuralları takibin niteliğine göre belirlenmektedir:

• Görevli Mahkeme: Özel kanunla kurulmuş olan İcra Hukuk Mahkemesi’dir.
• Yetkili Mahkeme: Kural olarak icra takibinin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı bulunduğu yer mahkemesidir.

Sonuç ve Değerlendirme

İcra ve iflas hukuku; 7 günlük, 10 günlük ve 30 günlük katı hak düşürücü sürelerin uygulandığı son derece teknik bir alandır. Yanlış mahkemede dava açılması veya sürenin kaçırılması haklı olunan bir davada dahi borcun ödenmesi ya da alacağın tahsil edilememesi gibi telafisi imkansız zararlara yol açabilir. Bu nedenle sürecin uzman bir icra avukatı ile yürütülmesi hayati önem taşır.