İtirazın Kaldırılması Nedir ve Nasıl İstenir?
Peki, icra hukukunda itirazın kaldırılması nedir ve takibi duran alacaklı tarafından nasıl istenir? İcra takibinde borçlu, ödeme emrine süresi içinde yazılı veya sözlü olarak itiraz edebilir. Bu durumda takip durur. Takibi duran alacaklı, koşulları varsa iki yoldan birine başvurabilir: itirazın iptali davası veya itirazın kaldırılması başvurusu.
İtirazın kaldırılması, borçlunun itirazı nedeniyle duran ilamsız takibin, icra mahkemesi kararıyla devam etmesini sağlayan icra hukuku yoludur. Alacaklı, alacağın dayanağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 68 ve şartları varsa İİK m. 68/a kapsamında yazılı belgelerden birine dayanıyorsa, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılmasını isteyebilir.
Bu başvuru, klasik anlamda bir dava değildir; icra mahkemesinde görülen, basit yargılama usulüne tabi bir takip hukukuna ilişkin işlemdir. Verilecek karar, yalnızca takip hukuku bakımından sonuç doğurur; genel anlamda maddi hukuk yönünden kesin hüküm etkisi yaratmaz.
İtirazın Kaldırılması Nedir ve Başvuruyu Yapabilecek Kişiler Kimlerdir?
İcra takibinde itirazın kaldırılması nedir incelemesinde ilk husus taraf ehliyetidir. İtirazın kaldırılması başvurusunu yalnızca alacaklı yapabilir. Alacağın asıl sahibi, alacağı devralan kişi ya da alacaklının mirasçıları da, şartları varsa bu başvuruyu gerçekleştirebilir.
Borçlu itirazını geri çekmediği sürece, alacaklı ancak elindeki yazılı belge İİK’nın aradığı nitelikteyse icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını talep edebilir. Eğer alacağın dayanağı İİK m. 68 veya m. 68/a kapsamında sayılan belgelerden biri değilse, alacaklı bu yola başvuramaz; bu durumda kural olarak genel mahkemelerde itirazın iptali davası açılması gerekir.
İtirazın Kaldırılması Şartları ve Gerekli Belgeler Nelerdir?
İcra mahkemesinde bu başvurunun yapılabilmesi ve kabulü için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
1. Süresinde Yapılmış Geçerli Bir İtiraz Bulunmalıdır
Borçlu, ödeme emrine kanuni süre içinde itiraz etmiş olmalıdır. İlamsız takipte itiraz süresi kural olarak tebliğden itibaren 7 gündür. Süresinde yapılmış bir itiraz, takibi durdurur ve alacaklının itirazı bertaraf etmesi için kanundaki yollardan birine başvurmasını gerektirir.
2. Takip Dayanağı Yazılı Belgeye Dayanmalıdır
İtirazın kaldırılması, ancak İİK m. 68 ve şartları varsa İİK m. 68/a kapsamında sayılan belgelerle mümkündür. Buna göre takip dayanağı, örneğin:
- Borçlunun imzasını ikrar ettiği adi senet,
- Borçlunun imzası noter tarafından onaylanmış senet,
- Resmî dairelerin veya yetkili makamların usulüne uygun verdikleri makbuz veya belgeler,
- Bankalar ve kredi kurumlarınca düzenlenen, kanunda aranan nitelikteki belgeler
olabilir. Noter onaylı belge ya da resmî belge niteliği taşımayan sıradan sözleşmeler her somut olayda tek başına yeterli olmayabilir; belgenin kanunda sayılan nitelikleri taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle, elinizdeki belgenin nitelik bakımından gerçekten İİK m. 68 / 68/a kapsamında olup olmadığı kontrol edilmelidir.
3. Altı Aylık Hak Düşürücü Süreye Uyulmalıdır
İtirazın kaldırılması başvurusu, borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesine yapılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; mahkeme tarafından resen dikkate alınır. Süre geçirilirse aynı takip bakımından bu yola başvurulması mümkün olmaz. Bu nedenle başvuru süresinin kaçırılmaması hayati önemdedir.
4. Başvuruya Dayanak Belgeler Dosyaya Sunulmalıdır
Alacaklı, başvurusunda takip dayanağı olarak sayılan belgelerden birini icra mahkemesine sunmalıdır. Uygulamada bu belgeler şunlardır:
- Borçlu tarafından imzası ikrar edilmiş yazılı senet,
- Borçlunun imzası noter tarafından onaylanmış senet,
- Resmî dairelerin veya yetkili makamların usulüne uygun verdikleri makbuz veya belgeler,
- Banka, finans kuruluşu veya kredi kurumlarınca düzenlenen ve kanunen kabul edilen belgeler.
Eğer alacak bu belgelerle ispat edilemiyorsa, bu yola başvurmak mümkün değildir; alacaklı genellikle itirazın iptali davası yoluna yönelmelidir.
İtirazın Kaldırılması Başvurusu Dava Süresi ve Yargılama Usulü
Uygulamada itirazın kaldırılması nedir sorusuyla birlikte en çok merak edilen husus yetkili mahkemedir. İtirazın kaldırılması başvurusu, itirazın alacaklıya tebliği tarihinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesine yapılır. Yetkili mahkeme, takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesidir. Başvuru dilekçe ile yapılır.
Mahkeme, İİK ve ilgili usul hükümleri uyarınca basit yargılama usulü uygular. Bu usulde taraflar dinlenebilir; ancak inceleme esas itibarıyla dosya ve yazılı belge üzerinden yürütülür. Duruşmada hâkim, tarafların beyanlarını alabilir. Gerek görürse belge incelemesi yaptırabilir, özellikle imza itirazı varsa bilirkişi incelemesine başvurabilir.
İtirazın Kaldırılmasında Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
Bu başvuruda genel yargılama usulündeki birçok imkân sınırlıdır. Taraflar, kural olarak belgeye dayalı bir inceleme çerçevesinde iddia ve savunmalarını ileri sürerler. Tanık delili ve yemin gibi ispat araçlarının kapsamı, bu yargılamanın niteliği gereği sınırlıdır. Alacaklı, elindeki yazılı belgeye dayanır; borçlu ise itirazının haklılığını icra mahkemesinin kabul edeceği şekilde ortaya koymaya çalışır.
Önemli noktalar şunlardır:
- Borçlunun Belgeyle Savunma İmkânı: Borçlu, itirazına dayanak teşkil eden belge veya itirazı çürütecek nitelikte bir belge sunamazsa mahkeme, koşulları varsa itirazın kaldırılmasına karar verebilir. Yani alacaklı, İİK’nın aradığı nitelikte yazılı belgeye dayanıyorsa, borçlunun ciddi ve uygun delil sunamaması alacaklı lehine sonuç doğurabilir.
- Sunulan Belgenin Etkisi: Borçlu, itirazını destekleyen ve mahkemenin dikkate alabileceği nitelikte bir belge sunarsa, mahkeme talebi değerlendirmeye alır ve koşullar oluşmamışsa başvuruyu reddeder. Ancak burada esas olan, borçlunun sunduğu belgenin gerçekten yasal anlamda itirazı bertaraf edecek güçte olup olmadığıdır.
- Para Cezası ve İcra İnkâr Tazminatı: Mahkeme, itirazın kaldırılması talebini kabul veya reddederken, koşulları varsa karşı tarafı %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edebilir. Bu yaptırımın uygulanması, olayın özelliğine ve tarafların durumuna göre değerlendirilir. Bu nedenle, başvurunun veya itirazın haksız çıkması hâlinde karşı taraf açısından mali sonuçlar doğabilir.
Karar Sonrası İşlemler ve İcra Takibinin Sonuçları
Mahkeme itirazı kaldırırsa, icra takibi kaldığı yerden devam eder. Bu aşamada borçlu bakımından, icra takibinin devamına bağlı bazı yükümlülükler gündeme gelebilir. Borçlunun mal beyanı verme yükümlülüğü doğabilecek hâller, takibin türüne ve sonraki aşamalara göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Borçlu, mahkeme kararının tebliğinden sonra kanunun öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmezse, tazyik hapsi gibi yaptırımlar gündeme gelebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, hapis yaptırımının otomatik bir ceza değil, kanunun öngördüğü usule bağlı bir zorlama tedbiri niteliğinde olmasıdır.
Eğer itirazın kaldırılması talebi reddedilirse, alacaklı bu kez koşulları varsa itirazın iptali davası açabilir. Reddin tebliğinden itibaren kanuni süre içinde genel mahkemede dava açılması gerekir.
İtirazın Kaldırılmasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Süreyi Kaçırmayın: Altı aylık hak düşürücü süre çok önemlidir. Bu süre geçirilirse itirazın kaldırılması yoluna gidilemez.
- Belge Kontrolü Yapın: İtirazın kaldırılması yalnızca İİK’da sayılan nitelikteki belgelerle mümkündür. Elinizde bu nitelikte bir belge yoksa, doğrudan bu yola başvurmak yerine itirazın iptali davası değerlendirilmelidir.
- Davanın Kapsamı Sınırlıdır: İtirazın kaldırılması başvurusunda mahkeme, borcun varlığını her yönüyle genel hükümlere göre incelemez. İnceleme, büyük ölçüde sunulan belge ve takip hukuku çerçevesiyle sınırlıdır.
- Profesyonel Destek Alın: Konu teknik ve usul ağırlıklı bir icra hukuku meselesidir. Sürelerin kaçırılması, yanlış belgeye dayanılması veya usul hataları alacaklı açısından telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde icra hukuku alanında uzman bir hukukçudan destek alınması yerinde olur.
Sık Sorulan Sorular
İtirazın kaldırılması başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Mahkemenin iş yüküne, dosyanın niteliğine ve delil durumuna göre değişmekle birlikte genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında sonuçlanabilir.
Bu başvuru reddedilirse alacaklı ne yapabilir?
Koşulları varsa alacaklı, genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir.
İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali aynı şey midir?
Hayır. İtirazın kaldırılması icra mahkemesinde ve belirli yazılı belgelerle (İİK 68) yapılır; itirazın iptali ise genel mahkemede açılan genel bir alacak davasıdır.
Özet: İtirazın Kaldırılması Nedir ve Hak Kaybını Önleme Yolları
Özetle itirazın kaldırılması nedir sorusunun yanıtı; ilamsız takipte borçlunun itirazı nedeniyle duran takibin, kanunda sayılan yazılı belgelere dayanılarak icra mahkemesi önünde yeniden yürütülmesini sağlayan önemli bir takip hukuku kurumudur.
Ancak bu yolun belge şartı, 6 aylık hak düşürücü süre ve sınırlı inceleme gibi çok önemli koşulları vardır. Bu nedenle elinizdeki belgenin kanundaki nitelikleri taşıyıp taşımadığını ve sürenin geçip geçmediğini dikkatle kontrol etmeniz gerekir. Bir de itirazın geçici kaldırılması olarak adlandırılan düzenleme bulunmaktadır. İtirazın geçici kaldırılmasına ilişkin bilgilendirme yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık ve İcra Takibi Hizmetlerimiz
İcra takibi başlatılması, borçlu itirazlarının bertaraf edilmesi, icra mahkemesi başvuruları, %20 icra inkâr tazminatı süreçleri ve alacak tahsili aşamalarında hak kaybı yaşamamak adına profesyonel hukuk desteği almanız hayati önem taşır.
Başta İzmir il sınırları dâhilinde Gaziemir ve Menderes bölgeleri olmak üzere, Türkiye’nin tüm illerindeki icra takibi, icra mahkemesi davaları, dilekçe ve hukuki danışmanlık süreçlerinizde Avukat & Arabulucu Erdi Durak olarak hizmet vermekteyiz. Tüm icra ve alacak uyuşmazlıklarınızda süreç takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bizimle iletişime geçin; size en doğru hukuki desteği sağlayalım.