Adli Tatil Nedir ve Adli Tatil Ne Zaman Başlar? | Avukat & Arabulucu Erdi Durak
Adli tatil nedir ve adli tatil ne zaman başlar sorusu, yargı süreçlerinde hak kaybı yaşamak istemeyen vatandaşlar ve hukukçular için son derece kritik bir konudur. Adli tatil, Türk hukuk sistemi içinde yargı organlarının belirli bir dönem için faaliyetlerine ara vermesi veya kısmi çalışma düzenine geçmesi anlamına gelir. Yargı süreçlerinin bu dönemde hangi ölçüde devam edeceği ve adli tatilin kanuni sürelere etkisi; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 102, 103 ve 104. maddelerinde, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Bu rehberde adli tatil nedir, adli tatil ne zaman başlar ve biter, adli tatilde görülebilecek dava ve işler ile icra takiplerinin durumu ayrıntılı olarak ele alınacaktır.
Adli Tatil Nedir ve Adli Tatil Ne Zaman Başlar? (HMK m. 102)
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 102. maddesine göre adli tatil tarihleri ve yeni adli yıl başlangıcı şu şekildedir:
“Adli tatil, her yıl yirmi temmuzda başlar, otuz bir ağustosta sona erer. Yeni adli yıl bir eylülde başlar.”
Peki, adli tatil ne zaman uygulanır? Adli tatil, her yıl 20 Temmuz tarihinde başlar ve 31 Ağustos tarihinde sona erer. Tatilin ardından yeni adli yıl 1 Eylül tarihinde başlar. Adli tatil süresince mahkemelerin büyük çoğunluğu çalışmalarına ara verir; ancak kanunda sayılan acil ve ivedi işler bu kapsamın dışındadır.
Adli Tatilde Hangi Davalar Görülür ve Adli Tatil Kapsamındaki İşler Nelerdir? (HMK m. 103)
HMK’nın 103. maddesi uyarınca adli tatil süresince mahkemelerin bakmaya devam edeceği adli tatilde görülen dava ve işler şunlardır:
- Geçici Hukuki Koruma Tedbirleri: İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delillerin tespiti talepleri ile deniz raporlarının alınması ve dispeççi atanması talepleri.
- Nafaka ve Aile Hukuku Davaları: Her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler.
- Nüfus Kayıt İşleri: Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları ve işleri.
- İş Hukuku Davaları: Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar.
- Ticari İptal ve Kayıp İşlemleri: Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi ve kıymetli evrakın kaybından doğan iptal davaları.
- İflas ve Konkordato: İflas, konkordato ve şirketlerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasına ilişkin dava ve işler.
- Keşif ve Tahkim: Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler ile tahkim hükümlerine göre mahkemenin görevine giren işler.
- Çekişmesiz Yargı İşleri: Çekişmesiz yargı kapsamındaki tüm işlemler.
- İvedi İşler: Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler.
Not: Tarafların anlaşması hâlinde veya dava bir tarafın yokluğunda görülmekte ise hazır olan tarafın talebi üzerine yukarıdaki dava ve işlerin bakılması da adli tatil sonrasına bırakılabilir.
Adli Tatil Sürelere Nasıl Etki Eder ve Adli Tatilde Süreler Ne Zaman Biter?
Adli tatil dönemine rastlayan kanuni sürelerin uzaması, davanın türüne ve bağlı olduğu yargılama usulüne (HMK, CMK, İYUK) göre değişiklik gösterir:
- Hukuk Mahkemelerinde Adli Tatil Süresi (HMK m. 104): Adli tatile tabi dava ve işlerde sürelerin son günü adli tatil dönemine rastlarsa, süreler adli tatilin bittiği günden itibaren 1 hafta (7 gün) uzar. Son gün 7 Eylül mesai bitimidir.
- Ceza Mahkemelerinde Adli Tatil Süresi (CMK m. 331/4): Ceza yargılamasında adli tatile rastlayan süreler, adli tatilin bittiği günden itibaren 3 gün uzar. Son gün 3 Eylül mesai bitimidir.
- İdari Yargıda Adli Tatil Süresi (İYUK m. 8/3): İdare ve vergi mahkemelerinde adli tatile rastlayan süreler, adli tatilin bittiği günden itibaren 7 gün uzar. Son gün 7 Eylül mesai bitimidir.
⚠️ Dikkat: Adli tatilde de görülebilen (ivedi, tutuklu işler vb.) dava ve işlerde bu adli tatil uzama kuralları uygulanmaz; süreler kesintisiz işlemeye devam eder.
Adli Tatil Döneminde İcra Takipleri Durur mu ve İcra Daireleri Ne Zaman Açık Olur?
Uygulamada en çok karıştırılan hususlardan biri adli tatilde icra takibidir. İcra daireleri adli tatilde kapanmaz. İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamlı veya ilamsız icra takipleri, haciz işlemleri, muhafaza tedbirleri ve tebligatlar adli tatil süresince kesintisiz devam eder.
Ceza ve İdari Yargıda Adli Tatil Nedir ve Süreçler Nasıl İşler?
- Ceza Yargılamasında Adli Tatil (CMK m. 331): Ceza mahkemelerinde de adli tatil uygulanır. Ancak tutuklu işler, adli kontrol kararları ve yakalama işleri adli tatilde nöbetçi mahkemelerce görülmeye devam eder. Süreler tatil bitiminden itibaren 3 gün uzar.
- İdari Yargıda Adli Tatil (İYUK m. 61 ve m. 8): Bölge idare, idare ve vergi mahkemeleri de adli tatile tabidir. Nöbetçi mahkemeler yürütmeyi durdurma ve ivedi durumlar için görev yapmaya devam eder. Süreler tatil bitiminden itibaren 7 gün uzar.
Adli Tatil Süresince Mahkemelerde Yapılabilecek Diğer İşlemler
Adli tatil süresince mahkeme kalemleri açık kalır. Aşağıdaki işlemler adli tatil boyunca kesintisiz yürütülür:
- Dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçelerinin verilmesi,
- Harç ve gider avansı yatırılması,
- Kesinleşen kararlara ilişkin ilamların alınması,
- Dosya devir ve transfer işlemleri,
- Her türlü tebligat çıkarılması ve tebliğ alınması.
Adli Tatil Nedir ve Ne Zaman Başlar Konusunda Hukuki Danışmanlık
Adli tatil dönemi, yargı organlarının dinlenme dönemi olmakla birlikte, hak kayıplarının yaşanmaması adına usul kurallarının ve sürelerin çok dikkatli takip edilmesi gereken bir süreçtir. Sürelerin adli tatile rastlaması veya adli tatil kapsamındaki istisna davaların tespiti uzmanlık gerektirir.
Adli tatile tabi olan veya olmayan tüm hukuki uyuşmazlıklarınız, icra takipleri ve dava süreçleriniz için Avukat & Arabulucu Erdi Durak ile iletişime geçebilirsiniz.