Ağır Ceza Mahkemesi Nedir? Görevleri ve Baktığı Suçlar
Peki, ceza yargılamasında ağır ceza mahkemesi görevleri nelerdir ve bu mahkemeler hangi suçlara bakar? Ağır ceza mahkemesi, ceza yargılamasında en ağır nitelikteki suçlara bakan ilk derece ceza mahkemesidir. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 12. maddesi uyarınca görevleri kanunla açık şekilde belirlenmiştir. Bu mahkemeler, özellikle toplum güvenliğini ciddi biçimde tehdit eden ve yüksek yaptırım öngörülen suçlara ilişkin davalara bakmakla görevlidir.
Peki ağır ceza mahkemesi hangi suçlara bakar? Görev alanı hangi kriterlere göre belirlenir? Bu yazımızda ağır ceza mahkemesi görevleri, bakmakla yükümlü olduğu katalog suçlar ve ceza miktarına göre görev sınırlarını detaylı olarak ele aldık.
5235 Sayılı Kanun’un 12. Maddesi Kapsamında Ağır Ceza Mahkemesi Görevleri
Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere; Türk Ceza Kanunu’nda yer alan yağma (TCK m. 148, 149), irtikâp (TCK m. 250/1 ve 2), resmî belgede sahtecilik (TCK m. 204/2), nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158), hileli iflâs (TCK m. 161) suçları ile Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının Dört, Beş, Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar (318, 319, 324, 325 ve 332 nci maddeler hariç) ve 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar dolayısıyla açılan davalar ile ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir.
Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay’ın yargılayacağı kişilere ilişkin hükümler, askerî mahkemelerin görevlerine ilişkin hükümler ile çocuklara özgü kovuşturma (Çocuk Ağır Ceza Mahkemeleri) hükümleri saklıdır.
Ağır Ceza Mahkemesi Görevleri ve Bakmakla Yükümlü Olduğu Belirli Suç Türleri
Kanunların ayrıca bir görevlendirme yapmadığı hâllerde, ağır ceza mahkemesi görevleri kapsamına giren başlıca özel suçlar şunlardır:
- Yağma (gasp) suçu (TCK m. 148, 149)
- Kasten öldürme suçu (TCK m. 81, 82)
- Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu, ağır sonuç doğuran hâliyle (TCK m. 87)
- İrtikâp suçu (TCK m. 250/1 ve 2)
- Zimmet suçu (TCK m. 247)
- Rüşvet suçu (TCK m. 252)
- Resmî belgede sahtecilik suçu, kamu görevlisince işlenen nitelikli hâli (TCK m. 204/2)
- Nitelikli dolandırıcılık suçu (TCK m. 158)
- Hileli iflâs suçu (TCK m. 161)
Bu suçlar, gerek öngörülen cezalarının ağırlığı gerekse kamu düzenine ve toplum güvenliğine etkileri nedeniyle ağır ceza mahkemelerinde görülür.
1. Türk Ceza Kanunu’nun Belirli Bölümlerindeki Suçlar
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap, Dördüncü Kısmı içinde yer alan ve devletin temel yapılarına karşı işlenen bazı suçlar da ağır ceza mahkemesi görevleri arasında yer alır. Bu kapsamda:
- Devletin egemenlik alametlerine karşı suçlar,
- Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
- Millî savunmaya karşı suçlar,
- Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar
ağır ceza mahkemelerinde görülür. Ancak TCK’nın 318, 319, 324, 325 ve 332. maddeleri özel olarak bu kapsamın dışında bırakılmıştır.
2. Ceza Miktarına Göre Belirlenen Ağır Ceza Mahkemesi Görevleri
Ağır ceza mahkemeleri, suçun kanunda öngörülen üst sınır veya ceza miktarına göre de görevli olabilir. Eğer bir suç için kanun metninde:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası,
- Müebbet hapis cezası,
- On yıldan fazla (10 yıl üzeri) hapis cezası
öngörülmüşse, bu suça ilişkin dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Örnek olarak, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188) ceza miktarı bakımından ağır ceza mahkemesinin görev alanında yer alan en kritik suç tiplerindendir.
Ağır Ceza Mahkemelerinin Görev Alanı Nasıl Belirlenir?
Görevli mahkeme belirlenirken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, suçun kanundaki ceza miktarı ve suçun kanunda sayılan özel katalog suçlar arasında yer alıp almadığıdır. Yani, görev belirlemesinde kanunun öngördüğü ceza aralığı esas alınır; suçun niteliği de ayrıca değerlendirilir.
Bu husus 5235 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile de doğrudan bağlantılıdır. Dolayısıyla görev tayininde, suçun hangi mahkemede görüleceği iddianamenin kabulü anındaki kanuni düzenlemeler ve ceza üst sınırları dikkate alınarak belirlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Ağır ceza mahkemesinde sanık tutuklu yargılanmak zorunda mıdır?
Hayır. Ağır ceza mahkemesinde yargılanmak mutlaka tutuklu olunacağı anlamına gelmez. Tutuklama bir tedbirdir; şartları oluşmamışsa sanık adli kontrolle veya tutuksuz olarak da yargılanabilir.
Asliye ceza ile ağır ceza mahkemesi arasındaki fark nedir?
Asliye ceza mahkemeleri kanunda aksi belirtilmedikçe 10 yıl ve altındaki hapis cezalarına bakarken; ağır ceza mahkemeleri 10 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar ile kanunda özel olarak sayılan ağır suçlara bakar.
Ağır ceza mahkemesi kararlarına karşı itiraz veya istinaf edilebilir mi?
Evet. Ağır ceza mahkemelerinin kararlarına karşı Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) nezdinde istinaf kanun yoluna ve şartları varsa Yargıtay nezdinde temyiz kanun yoluna başvurulabilir.
Özet: Hangi Suçlarda Ağır Ceza Mahkemesi Görevlidir?
Özetle ağır ceza mahkemesi görevleri; toplumsal düzeni ciddi şekilde tehdit eden, yüksek hapis cezası öngörülen ve kanunda özel olarak sayılan suçları kapsar. Eğer bir suç, kanunda ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezası gerektiriyorsa ya da 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesinde sayılan suçlar arasında yer alıyorsa, dava ağır ceza mahkemesinde görülür.
Ağır Ceza Davalarında Hukuki Danışmanlık ve Savunma Hizmetlerimiz
Ağır ceza mahkemelerinde görülen davalar, hürriyeti bağlayıcı yüksek cezalar içermesi nedeniyle son derece ciddi ve profesyonel uzmanlık gerektiren süreçlerdir. Soruşturma aşamasından ifade ve sorguya, ağır ceza yargılamasından istinaf ve temyiz süreçlerine kadar hak kaybına uğramamak adına deneyimli bir ceza avukatından hukuki destek alınması hayati önem taşır.
Başta İzmir il sınırları dâhilinde Gaziemir ve Menderes bölgeleri olmak üzere, Türkiye’nin tüm illerindeki ceza hukuku süreçlerinizde, ağır ceza davalarınızda ve şüpheli/sanık müdafiliği ile mağdur/müşteki vekilliği işlemlerinizde Avukat & Arabulucu Erdi Durak olarak hizmet vermektedir. Ağır ceza davalarınıza ilişkin tüm sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bizimle iletişime geçin; savunma hakkınızı en etkili şekilde birlikte yürütelim.